Gedachte-experiment

In een jungle ergens in een ver land staat een man met een kapmes op een stuk bamboe in te hakken. Ik hoorde de klappen van in de verte en ben op het geluid afgekomen. Het is een hete dag en de man gutst van het zweet. Hij hakt de zijtakken van het grote stuk bamboe dat zo-even nog 15 meter de lucht in stak. Om hem heen liggen soortgelijke stammen. Het lijkt erop dat hij iets aan het bouwen is.
De man hakt het laatste stuk los en steekt het kapmes in de schede die aan een ruw stuk touw om zijn middel hangt. Dan loopt hij naar de motorfiets waarop hij hierheen is gereden. Hij neemt een slok water en knielt om de hond een aai te geven die het hele eind met hem mee is gerend. Hij roept iets in een taal die ik niet ken en ergens in de verte hoor ik een andere man lachen. Dan pas valt me het haar van de man op. Dat is blond. Ik sta me er nog over te verwonderen als de man plotseling opkijkt en ik met een schrik besef ik dat hij me recht aan kijkt. Ik had niet gedacht dat hij me kon zien. En als ik de gelijkenis begin te zien, neemt mijn verbazing alleen nog maar toe. De man kijkt me glimlachend aan terwijl het besef tot me doordringt. Deze man ben ik. Maar dat kan niet. Ik ben pas twaalf.

Oh, hallo daar. Ik had jullie niet gezien. Ik zat middenin een gedachte-experiment dat ik soms doe. Het zit zo: toen ik twaalf was, had ik een fase dat ik de toekomst helemaal niet zag zitten. Ik was een ernstig kind en als ik mezelf bekeek – verlegen, overgevoelig en bang voor alles – betwijfelde ik of ik het ooit ging redden. Ik probeerde me mijn toekomst voor te stellen en zag alleen maar duisternis. De term “emo” bestond toen nog niet maar ik kan me nog een zomervakantie herinneren die ik grotendeels huilend doorgebracht. En mijn moeder had toch al zo’n hekel aan vakanties.
Hoe dan ook, soms wou ik dat ik dat kleine hoopje ellende op zou kunnen zoeken om hem te vertellen dat het allemaal wel goed komt. Of nee. Beter nog zou zijn als hij een kijkje in mijn leven zou kunnen nemen. En dus gun ik hem dat soms. Als ik op een podium sta en mensen aan het lachen maak. Als ik wakker word naast iemand die ik nauwelijks ken of als ik op een strand met een biertje naar een tropische zonsondergang zit te kijken, kortom die momenten dat mijn leven op een Bacardi-reclame lijkt, dan haal ik hem er even bij. Dan zie ik hem ergens in het publiek staan juichen. Of hij gluurt met open mond door een kiertje van de slaapkamerdeur. Hij zit naast me in het zand. Maar ik zie uit mijn ooghoek dat de zonsondergang totaal langs hem heen gaat omdat hij alleen maar naar mij kijkt.
Als ik hem uiteindelijk aankijk, schudt hij sprakeloos zijn hoofd.
“Wat ben jij… vet!” zegt hij.
En dan geef ik hem wat van mijn bier, ongeacht wat de Stichting Ideële Reclame of het ruimte-tijd continuum daarvan vindt.

Deze afgelopen weken heb ik hem een aantal keer gezien. De eerste keer was toen ik met 70 kilometer per uur door de Bergen van Noord Thailand scheurde. Op mijn motor. Jawel. Ik, Tim van ‘t Hul, rijd nu motor. Buig voor mijn coolheid.
Elke keer dat ik het ding start, hoor ik de openingsaccoorden van Born to be Wild. Ik ben James Dean. Mad Max. Che Guevara. Ik ben de hoofdrolspeler van elke Aerosmith-videoclip ooit. In mijn hoofd dan. Daarbuiten zie ik er met mijn veel te grote helm waarschijnlijk een stuk minder cool uit. En, OK, buiten mijn hoofd is mijn motor technisch gezien ook geen motor. De technische term voor het ronkende monster dat ik heb gehuurd is “scooter”. Maar dat kan niet kloppen. Scooters zijn vervelende, luidruchtige ondingen waar opgeschoten pubers te hard op rijden. Daar klopt dus duidelijk helemaal niets van.

Hoe je die dingen ook noemt, ik vind ze fantastisch. Vooral op lange afstanden, zoals van Mae Hong Son naar Pai als je daar bijvoorbeeld het weekend wilt doorbrengen omdat je wilt zien of dat ene meisje nog bij het open podium is. Drie uur lang over een vrijwel verlaten parcours door de Bergen met talloze haarspeldbochten en adembenemende uitzichten. En als al die schoonheid je even teveel wordt, stop je voor een koud colaatje bij een waterval of een fotogenieke temple. Je bepaalt je eigen koers. Je eigen tempo. Vrij van enige dienstregeling. Het is een gevoel van vrijheid dat is voorbehouden aan diegenen die zich gemotoriseerd voortbewegen. Kortom, iedereen. Ik besef dat ik u niets nieuws vertel. Ik wil slechts zeggen dat ik nu een van u ben.

Dan is er het lesgeven. Goed, dat zie je misschien niet vaak langskomen in de voornoemde reclames. Maar het is gaaf! In Tomato Village. School hebben we drie klassen en elk voelt anders aan. De kleintjes van klas C bijvoorbeeld (tussen de acht en tien jaar oud) zijn enorm enthousiast. Een les voor hen is gecontroleerde chaos. Ze zitten geen moment stil. Maar dat is puur jeugdige energie want ze zijn wel degelijk enorm beleefd. Ik stond er bij mijn eerste les behoorlijk van te kijken toen de hele klas ging staan om me met een duidelijk ingestudeerd “Good evening teacher” te begroeten.
Het Thaise schoolsysteem is duidelijk enorm streng en formeel. Dat merk je vooral aan de leerlingen van klas A, die er al langer aan bloot zijn gesteld. Het zijn pubers (tussen de 14 en 16) maar zijn ongelooflijk netjes en gedisciplineerd. Werkelijk alles wat op het bord gaat, schrijven ze in hun schrift. Soms zelfs met behulp van een liniaal.
Aan de ene kant bespaart het mij en George, de andere vrijwilliger, een hoop politiewerk maar sommige oefeningen of spelletjes zijn dan weer erg lasting omdat de kids gewend zijn te zitten en luisteren en het oprecht niet begrijpen als ze actief aan de les deel moeten/mogen nemen. Maar als je zed an toch over hun verlegenheid heen krijgt, lijken ze er echt van te genieten.

Maar goed. Het lesgeven is maar een klein onderdeel van het leven hier. De kids gaan overdag naar hun reguliere school dus wij hebben ze maar van 18:00 tot 20:00. Voor de rest van de dag doen we wat de Thais doen: niet zo gek veel. Beetje lezen, je maakt eens een wandeling of je gaat eens zwemmen in het meer. Maar wij westerlingen zijn natuurlijk niet gebouwd om de hele dag stil te zitten. Het calvinistische schuldgevoel probeer ik daarom af te kopen met joggen en het schrijven van nieuwe, verschrikkelijke liedjes.
En voor je het weet is het alweer tijd om te eten. En dat is toch steeds weer een van de hoogtepunten van de dag. Ben en Ten, onze gastheren, zetten ons elke maaltijd weer twee total nieuwe gerechten voor. En vanwege het grote aantal culturen dat in Huay Makay Soam samenkomt, kunnen die Thais, Birmees of westers zijn of uit de traditie van een van de bergstammen komen. Ons ontbijt kan dus bestaan uit alles van pannenkoeken tot (u hoort het goed!) wilde kat-curry.
Twee dingen zijn constant. Grote hompen rijst en de wilde verhalen van gastheer/pater familias/schooldirecteur/badass Ben. “Uncle” Ben is 61 maar zit geen moment stil. Als hij niet achter een enorme vliegende kever aan zit (“good protein”) is hij wel een fles whisky aan het halen om je te vertellen hoe je kan overleven in de jungle op een dieet van schildpaddenbloed. Of over de tijd dat hij elke dag twee van dat sort flessen dronk (hij werkte toen als chauffeur). Of hoeveel van diezelfde flessen het kost om een Thais paspoort te krijgen. Geen problem is te groot of Uncle Ben weet raad.

En dan was er dus die dag op Ben’s boerderij. Er werd een nieuw schuurtje gebouwd – natuurlijk uit bamboo - en ik heb geholpen. Het was een prachtige dag noeste arbeid, van het soort waarvan ik er maar weinig heb meegemaakt in mijn leven. Waar ik gezien de blaren dan weer niet te rouwig om ben. Ten heeft me en passant ook nog een hoop nieuwe Thaise woordjes geleerd. Ik kan nu echt een (heel basal) gesprekje met mensen voeren, waar de Thais vaak heel enthousiast op reageren. Geert Wilders zou trots op me zijn zoals ik aan het integreren ben.

Ergens in een internetcafe zit een jongen te typen. Het is een heel verhaal en hij is er maar druk mee. Dat verbaast hem. Voor zijn gevoel heft hij de laatste tijd zoveel gelanterfant, maar afgaand op het aantal woorden, heeft hij zich duidelijk niet verveeld. Hij kijkt op de klok en ziet dat zijn bus over een half uurtje vertrekt. Hij zal zich moeten hasten om het verhaal op tijd af te krijgen.
Plotseling stopt de jongen met typen. Hij slaakt een diepe zucht en kijkt me dan verstoord aan.
“Sorry, maar kunt u misschien ergens anders commentaar gaan zitten geven? U leidt echt verschrikkelijk af.”
Ik glimlach en besluit hem met rust te laten. Ik weet nog hoe ongeduldig ik op die leeftijd kon zijn. Buiten zet ik mijn zonnebril op en besluit ik een lange wandeling te maken. Thailand is prachtig deze tijd van het jaar.